Sıra Dışı Bir İsyan; Tunceli/Dersim

1930 Ağrı isyanı bastırılmıştı ancak Tunceli(Dersim) için için kaynıyordu…Gözler Seyid Rıza’ya çevrilmişti. İçişleri Bakanı Şükrü Kaya, yöreden gelen bütün istihbarat raporlarını tek tek okumuş ve Doğu iğlerine yaptığı bir geziden sonra başbakanlığa 18 Aralık 1931 günü verdiği raporda, Seyit Rıza ile birlikte iki isim daha vermişti; Hayderanlı Aşireti reisleri Hıdır ve Kamer ağalar…

Seyid Rıza, Abasuşağı, Yusufan, Demenan, Kureyşen ve Bahtiyar aşiretlerini de örgütlemişti. Şeyh Sait ayaklanmasına katılmayan ve 1925 baharında hükümet kuvvetlerinden yana tavır alan Dersim aşiretleri bu kez ayaklanıyordu(1)’ …

İsyanın asıl nedeni ne idi?

25 Haziran 1937 günlü, İstanbul’daki Amerikan Büyükelçisi G. Howland Shaw’ın, ABD Dışişleri Bakanlığı’na gönderdiği rapora göre, isyanın nedeni Cumhuriyet devrimlerine bir karşı koymadır, işte o arşiv;

‘MESELE BÖLGEDEKİ GERİ KALMIŞLIK’

‘Bölge halkının geri kalmışlığı problemin temel hatlarını oluşturmaktadır. Yöre halkı, yollar, köprüler, okullar vs. yapılmasına karşı koyuyor. En son ayaklanma, hükümetin bölgenin sosyal ve ekonomik koşullarını iyileştirmek üzere geliştirdiği reform programının daha önce elde edilmiş haklara tecavüz şeklinde gören liderleri tarafından başlatıldı.
‘HÜKÜMET SÖZ VERDİ AMA…’

“General Alpdoğan, aşiret reislerini Erzurum’da toplayarak onlara hükümetin bölgede yol ve diğer şekillerde girişeceği iyileştirme programını tanıtmıştı. Aşiret reisleri bu görüşme sırasında dostane ve anlayışlı göründüler. “

‘AĞALAR GÜÇLERİNİ KAYBETMEKTEN KORKTULAR’

“Fakat toplantıdan sonra bölgede sahip oldukları egemenliğin elden gitmesi tehdidi karşısında dönüş yolları üzerinde yer alan bütün köprüleri havaya uçurdular ve hükümete bir kesin uyarı gönderdiler: Bölgede jandarma bulundurulmaması, yeni köprülerin yapılmaması, bölgenin devlet kurumlarıyla donatılmaması, silahların ellerinden alınmaması, vergilerin karşılıklı görüşmelerle belirlenmesi koşuluyla Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile anlaşabileceklerini bildirdiler. Aşiret reislerinin bu ültimatomu üzerine bölgeye askerler gönderildi ve aşiret reislerine karşı savaş başlatıldı(2)…’

Yıl 1938... 'TUNCELİ'DE NE OLDU'

Bakmadan Geçme!

KAPAT
'ÜNLÜ DİZİDE YAHUDİ SEMBOLLERİ'