Durum bu…

Çaldıran sonrasında, Sultan Yavuz Selim Mısır fethine çıkar, İdris de beraberindedir. Kahire’nin fethinden bir süre sonra, Bitlisli İdris diğer namıyla İdris-i Bitlisi hayata gözlerini yumar(1).

Osmanlı’da ilk kurulan ‘Beylerbeylik’, Bitlisli İdris’in idari düzenlemesiyle ortaya çıkan Diyarbakır Beylerbeyliği’dir. İlk Beylerbeyi de Bıyıklı Mehmed Paşa’dır (4 Kasım 1515).
Bağlı olan sancaklar şöyledir; Musul, Süleymaniye ve Cezire(4) yani Barzan…

SONUÇ

Yavuz Sultan Selim’in Şah İsmail’e karşı Doğu Anadolu emniyetini sağlamak, böylece tüm güçleri yeni fetihlere hazırlamak düşüncesiyle kurduğu bu idari yapı günümüze kadar gelen feodal yapının temelini teşkil etmektedir.

Cumhuriyet kurulmuş ancak bu feodal yapı hala yıkılamamıştır. Cumhuriyeti kuranların bu çağ dışı yapıyı ortadan kaldırmak amacıyla açtığı Köy Enstitüleri, halk evleri, Köy eğitmen okulları 1950 sonrasında kapatılmış, yine Cumhuriyeti kuranların ortaya koyduğu toprak reformu yine 50’den sonra amacından saptırılarak etkisiz hale getirilmiş olduğundan Doğu Anadolu’da hala beyler, şeyhler, şıhlar, mollalar hüküm sürmektedir.

Erdal Sarızeybek

Yararlanılan kaynaklar:
1. Hammer, Osmanlı Tarihis. 364.
2. Dr. Cabir DOĞAN, , SDÜ Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Bölümü, SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi Mayıs 2011, Sayı:23, s.31-43.
3. Altan Tan, Kürt Sorunu, s.78.
4. Abdulhaluk M. Çay, Her Yönüyle Kürt Dosyası, s. 115

Doğu Anadolu... 'Ağalar Beyler, Şeyhler Şıhlar'